Wat is stress?

Stress is een vorm van spanning in het menselijk lichaam als reactie op externe prikkels. Deze spanning roept een bepaald patroon van fysiologische reacties op.
Word u met stress geconfronteerd, dan reageer uw door te vluchten, te vechten of te verstijven.

  • Bij een reactie van vluchten of vechten, gaat uw hart sneller en krachtiger pompen (uw lichaam maakt energie vrij om zodoende zich klaar om in actie te komen).
  • Bij een verstijvingsreactie worden de koolhydraten uit uw lichaam omgezet in vet, dit vet wordt vervolgens rond de maag en ingewanden opgeslagen. Hierdoor neemt de omvang van uw buik toe en kan er een bierbuik ontstaan (ook al drinkt u geen bier). Daarnaast kan een verstijvingsreactie leiden tot de afbraak van weefsels of onderdrukking van het immuunsysteem.

Wanneer u veel lichamelijke of psychische stress heeft, maakt uw lichaam stresshormonen aan (o.a. cortisol). Dat is normaal, maar wanneer u te veel stress hebt, kan dat schadelijk zijn voor uw gezondheid. Stress kan positief zijn, bijvoorbeeld in de vorm van een plezierige uitdaging en heeft gezonde voordelen zoals:

  • Dat uw alertheid toeneemt en u meteen actie kunt ondernemen in het geval van acute stress.
  • Uw motivatie en doelgerichtheid om een uitdaging aan te gaan neemt toe, door het stofje dopamine.
  • Uw opwinding vergroot, waardoor u achteraf een positief gevoel ervaart.

Stress kan ook negatief zijn, bijvoorbeeld in de vorm van angst of ongerustheid. Het zijn vooral langdurige gevolgen van negatieve stress en overmatige spanning die een bedreiging voor uw gezondheid vormen, onder andere doordat de kans op overgewicht en obesitas toeneemt. Deze ongezonde stress ontstaat o.a. door uw eigen houding. Stressgedrag is bijvoorbeeld:

  • Te veel vragen van uzelf.
  • Geen grenzen stellen aan uzelf.
  • Geen tijd voor uzelf nemen.
  • Te weinig rust of ontspanning nemen.
  • Voortdurende verandering en onzekerheid op werk.
  • Meer werk in minder tijd.
  • Te veel werk voor te weinig mensen.
  • Werk te weinig mensgericht.
  • Te veel voorschriften en regels.1

Stress is een vorm van spanning in het menselijk lichaam als reactie op externe prikkels. Deze spanning roept een bepaald patroon van fysiologische reacties op.
Word u met stress geconfronteerd, dan reageer uw door te vluchten, te vechten of te verstijven.

  • Bij een reactie van vluchten of vechten, gaat uw hart sneller en krachtiger pompen (uw lichaam maakt energie vrij om zodoende zich klaar om in actie te komen).
  • Bij een verstijvingsreactie worden de koolhydraten uit uw lichaam omgezet in vet, dit vet wordt vervolgens rond de maag en ingewanden opgeslagen. Hierdoor neemt de omvang van uw buik toe en kan er een bierbuik ontstaan (ook al drinkt u geen bier). Daarnaast kan een verstijvingsreactie leiden tot de afbraak van weefsels of onderdrukking van het immuunsysteem.

Psychische en sociale stressfactoren leiden tot een hogere cortisolwaarden in uw bloed. Een kort durende verhoogde cortisolwaarde heeft een positieve uitwerking, maar een langdurig verhoogde cortisolwaarde heeft een negatieve invloed op uw gezondheid.

Cortisol is een belangrijk hormoon omdat het onder meer een rol speelt bij de juiste werking van uw glucose verbranding, de regulering van de bloeddruk, het vrijkomen van insuline voor het op peil houden van de bloedglucose, bij het immuunsysteem en bij ontstekingsreacties.
Cortisol wordt geproduceerd in uw bijnieren. De productie van dit steroïde hormoon vindt plaats als u wakker wordt, voedsel verteert of aan lichaamsbeweging doet. Bij een vlucht- of vechtreactie, helpt cortisol om energie vrij te maken en te reguleren.

De positieve effecten van een kort durende, licht verhoogde cortisolwaarde zijn:

  • U krijgt snel de beschikking over extra energie (in verband met vechten of vluchten)
  • Uw geheugen functioneert beter.
  • Uw immuunsysteem wordt actiever.
  • U wordt minder gevoelig voor pijn.

De negatieve effecten van een langdurig verhoogde cortisolwaarde zijn:

  • Uw intellectuele prestaties verminderen
  • Een verstoring van uw bloedglucose of een hoge bloeddruk is mogelijk.
  • De kans op overgewicht of obesitas neemt toe.2

Stressklachten lijken erg op ‘gewone’ klachten en verschillen per persoon. Bij lichamelijke klachten zijn de symptomen o.a. vermoeidheid, slecht slapen of rugpijn. Bij psychische klachten  zijn de symptomen o.a. een toenam in prikkelbaarheid, angst of slechte concentratie. De symptomen bij gedragsklachten zijn o.a. het maken van meer fouten, meer gebruik maken van alcohol of kalmeringsmiddelen.

Uiteindelijk kan langdurige en overmatige stress leiden tot overspannenheid of een burn-out. Bij overspannenheid bent u op een dusdanige manier overwerkt of overbelast dat u (meestal voor korte tijd) niet meer goed kan functioneren. Bij een burn-out is normaal functioneren bijna onmogelijk.1

 


1 InfoNu (2015) Gezonde of ongezonde stress? Geraadpleegd in februari 2016, van http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/ziekten/66094-gezonde-of-ongezonde-stress.html     

2 InfoNu (2013). Stress, cortisol en overgewicht. Geraadpleegd in februari 2016, van http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/lifestyle/95105-stress-cortisol-en-overgewicht.html    

image-divider